Những khó khăn của trẻ rối loạn phổ tự kỷ khi hoà nhập tiểu học

Khi bước vào độ tuổi tiểu học, nhiều người nghĩ rằng trẻ đã “ổn hơn”, đã biết nói, biết học, biết làm theo yêu cầu… Nhưng thực tế, đây lại là giai đoạn xuất hiện rất nhiều khó khăn mới – âm thầm nhưng dai dẳng.

Thứ nhất, khó thích nghi với sự thay đổi môi trường

Bước vào tiểu học, trẻ sẽ phải đối diện với sự thay đổi toàn diện lớn lao của môi trường học tập, sự khác biệt rõ rệt về hoạt động chủ đạo vui chơi ở trẻ mầm non chuyển sang hoạt động học tập. Từ được hướng dẫn tỉ mỉ, tương tác trực tiếp với giáo viên, số lượng bạn học ít sang môi trường rộng lớn, yêu cầu trẻ phải lắng nghe, phải tập trung… điều này khiến trẻ dễ bị sốc. Nhất là những thay đổi này đòi hỏi trẻ phải biết kiểm soát bản thân, biết lập kế hoạch, thời gian biểu, tuân thủ những quy định để thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập. Vì vậy trẻ có thể thường cảm thấy lo lắng bất an khi thay đổi giáo viên, lớp học, lịch học, khó chịu khi chuyển tiết, chuyển buổi học.

Thứ hai, khó khăn trong tương tác xã hội phức tạp hơn

Nếu ở mầm non, can thiệp các mối quan hệ sẽ xoay quanh những người quen thuộc như cô giáo, bạn bè của trẻ thì bước sang cấp tiểu học trẻ sẽ phải đối diện với nhiều mối quan hệ mới phức tạp hơn. Cùng với việc mở rộng các mối quan hệ trẻ cũng cần phải hiểu được những quy định ngầm, vai trò của từng người. Điều này đòi hỏi trẻ phải hiểu được các quy tắc giao tiếp, có kỹ năng giải quyết xung đột… Trẻ rất dễ trở thành đối tượng bị cô lập, bị bắt nạt học đường.

Thứ ba, trẻ gặp khăn trong việc hiểu kiến thức

Trẻ có thể đọc trôi chảy, trả lời được câu hỏi đơn giản, nhưng đây là giai đoạn trẻ làm quen và sử dụng nhiều ngôn ngữ học thuật, đòi hỏi khả năng hiểu khái niệm trừu tượng, suy luận, diễn đạt có cấu trúc, tư duy mạch lạc…

Một số biểu hiện thường gặp ở trẻ:

• Trẻ đọc được, nhưng không hiểu được nội dung mình đọc, không nắm được ý chính của bài học,
• Trẻ khó trả lời các câu hỏi suy luận như tại sao? Như thế nào?
• Trẻ gặp khó khăn trong việc tóm tắt, trình bày, phân tích, diễn giải nhất là khi gặp phải các bài tập làm văn.
• Trẻ gặp khó khăn khi phải hiểu từ theo nhiều nghĩa, theo các biện pháp so sánh, ẩn dụ, hàm ý….

Khi chương trình học càng cao, kiến thức càng nhiều càng dễ khiến trẻ “đuối sức” và bùng nổ những hành vi cảm xúc không phù hợp.